سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
733
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
مستدركات مطلع انوار آقا حسن ( قدوة العلماء ) ص 46 - 45 در شرح زندگى وى كه پس از وفاتش در مجلّهء « اصلاح » ( سال 33 ، شمارهء 5 ، ص 69 ، جمادى الاولى 1348 ه ق ) به چاپ رسيده ، تاريخ ولادت وى ، 6 ربيع الاول نوشته شده است . ابرار حسين پاروى ص 49 - 48 در دوران تحصيلات من « * » ، مولانا ابرار حسين پاروى مدرّس مدرسهء سليمانيه در پتنه بود و مراسم دههء اربعين را در منزل مرحوم خان بهادر سيد احمد على خان عليم در مغلپوره برگزار مىكرد . فرزند وى ، مولوى سيد مرتضى حسين ، از فارغ التحصيلان مدرسهء ناظميه و مدتى امام جماعت در موشى ( تانزانيا ) بود . وى در حال حاضر در مدرسهء ناظميه لكنهو به تدريس مشغول است . ابو الحسن گوپالپورى ص 61 شرح احوال پدرم را كه در مطلع انوار چاپ شده است ، من نوشته بودم ، ولى وقتى خواستم « شجرهء طيبه » را بنويسم ، ( در آن ، سوانح حيات علماى خانوادهام را گرد آوردم ) و تاريخهاى متعدد و احوال گوناگون را براساس يادداشتهاى پدرم تغيير دادم . بنابراين ، شرح زندگى وى در زير دوباره آورده مىشود : مولانا حكيم سيد ابو الحسن فرزند سيد مقبول حسين در سال 1306 ه ق / 1888 م به دنيا آمد . او از قصبهء گوپالپور ، در بلوك سارن معروف به سيورن استان بهار ، ( هند ) بود . در كودكى والدين خود را از دست داد و تحت كفالت عمويش سيد محبوب حسين بزرگ شد . تحصيلات ابتدايى را در وطنش تمام كرد و بيشتر فارسى خواند و سپس به كهجوه رفت و در آنجا با مشورت مرحوم الحاج موسوى سيد محمد نقى ، ميزان و منشعب را خواند . دوباره به وطن بازگشت و كتابهاى ابتدايى عربى را خواند . پس از آن به لكنهو رفت و وارد مدرسهء سلطان المدارس شد و ازآنجا مدرك « صدر الافاضل » گرفت . جناب باقر العلوم سيد محمّد باقر طاب ثراه ، جناب هادى اعلا سيد محمد هادى طاب ثراه و جناب مولانا سيد محمد رضى طاب ثراه از اساتيد او بودند . در اين زمان ، از حكيم سيد مظفر حسين علم طب را فراگرفت . از نوشتهها و گفتهها مىتوان حدس زد كه او در حدود 1908 م به لكنهو رفته باشد . وى در سال 1919 م فارغ التحصيل شد . جناب حكيم سيد مظفر حسين در سال 1920 م / 18 ربيع الاول 1339 ه ق اجازهء طب ( مجوز استفاده از مدرك طب ) را به وى اعطا كرد . جناب باقر العلوم طاب ثراه در دوران تحصيلات مولانا حكيم ، فرزندانش جناب مولانا سيد محمد ( رئيس سلطان المدارس ) و مولانا سيد على ( رئيس سلطان المدارس ) طاب ثراهما را براى تعليم و تربيت ، به او سپرد . مولانا حكيم پس از به پايان رساندن تحصيلات در سلطان المدارس ، به دستور جناب باقر العلوم ، براى تعليم و تربيت فرزندان مرحوم جناب حاجى سيد محمد حسن ( رئيس سوهاندى - آگره ) به آگره رفت و تا دو سال همان جا مقيم بود . وى در سال 1922 م / 1341 ه ، به دعوت مولانا سيد محمد شبر طاب ثراه ( مدرّس اعلى مدرسهء ناصريه - جونپور ) به جونپور رفت و همان جا مطب باز كرد . سه سال بعد در سال 1925 م / 13 رجب 1344 ه ق ، وقتى مولانا محمد مصطفى جوهر به مقام مدرّس اعلى
--> ( * ) - در « مستدركات » هرجا اين تعبير آمده است ، مراد نگارندهء آن يعنى سيد سعيد اختر رضوى است .